Xét nghiệm điện giải đồ là gì? Đây là thắc mắc mà nhiều người quan tâm khi được chỉ định xét nghiệm các chỉ số Na, K, Cl. Thực tế, mỗi các chỉ số này đóng vai trò vô cùng quan trọng giúp bác sĩ đánh giá tình trạng cân bằng điện giải của cơ thể. Cùng Đất Việt Medical tìm hiểu chi tiết về cách đọc, ý nghĩa và lưu ý khi xét nghiệm các chỉ số này trong nội dung bài viết sau. 

Đọc thêm:

• Giá máy xét nghiệm điện giải đồ mới nhất 2024 
• Hướng dẫn sử dụng máy phân tích điện giải Cornley Mini ISE chi tiết
• Máy xét nghiệm điện giải IMS-972 của hãng nào? Có ưu điểm gì tốt?

Xét nghiệm điện giải đồ là gì? Vai trò trong y khoa

Xét nghiệm điện giải đồ (Tiếng Anh: electrolyte panel hoặc electrolyte test) là xét nghiệm máu nhằm định lượng các ion điện giải quan trọng như Natri, Kali và Clo trong huyết thanh. Các chất điện giải này tham gia trực tiếp vào cân bằng nước, điều hòa áp suất thẩm thấu, dẫn truyền xung thần kinh và duy trì hoạt động co bóp của cơ, đặc biệt là cơ tim.

Trong thực hành y khoa, xét nghiệm điện giải đồ máu thường được chỉ định đơn lẻ hoặc kết hợp trong các gói xét nghiệm sinh hóa, CMP hoặc BMP, nhằm đánh giá toàn diện tình trạng chuyển hóa và nội môi của cơ thể. Chỉ cần sự thay đổi nhỏ của một điện giải cũng có thể kéo theo rối loạn nghiêm trọng về tim mạch, thần kinh hoặc thận.

Vai trò của xét nghiệm điện giải đồ được thể hiện rõ qua các mục tiêu sau:

• Chẩn đoán các bệnh lý gây mất cân bằng điện giải như suy thận, rối loạn nội tiết, rối loạn nước và toan kiềm.
• Theo dõi hiệu quả điều trị ở người bệnh đang dùng thuốc lợi tiểu, thuốc tim mạch hoặc đang bù dịch, bù điện giải.
• Đánh giá nguyên nhân các triệu chứng lâm sàng nghi ngờ do rối loạn điện giải, từ đó hỗ trợ bác sĩ đưa ra hướng xử trí phù hợp và kịp thời.

Khi nào cần làm xét nghiệm điện giải đồ?

Trong nhiều trường hợp, các rối loạn điện giải không biểu hiện rầm rộ mà tiến triển âm thầm, dễ bị bỏ sót nếu không thực hiện xét nghiệm phù hợp. Vì vậy, xét nghiệm điện giải đồ Na, K, Cl thường được chỉ định khi người bệnh xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ mất cân bằng nội môi hoặc đang mắc các bệnh lý có nguy cơ ảnh hưởng đến chuyển hóa điện giải. Cụ thể:

• Buồn nôn, nôn ói kéo dài hoặc tiêu chảy, táo bón làm mất nước và điện giải.
• Rối loạn ý thức như lú lẫn, dễ kích thích hoặc mệt mỏi không rõ nguyên nhân.
• Yếu cơ, chuột rút, co thắt cơ hoặc cảm giác tê bì tay chân.
• Nhịp tim nhanh, loạn nhịp, hồi hộp, tức ngực.
• Đau đầu, suy nhược, giảm khả năng vận động.

Cách đọc xét nghiệm điện giải đồ Na, K, Cl

Mỗi điện giải giữ một vai trò sinh lý riêng biệt nhưng luôn tương tác chặt chẽ trong duy trì cân bằng nội môi. Vì vậy, việc đọc kết quả không chỉ dừng lại ở so sánh với chỉ số điện giải đồ bình thường mà còn cần đánh giá xu hướng tăng hoặc giảm và nguyên nhân tiềm ẩn phía sau.

1. Cách đọc xét nghiệm điện giải đồ Na+

Natri là điện giải chiếm tỷ lệ cao nhất trong dịch ngoại bào, đóng vai trò chủ đạo trong điều hòa nước và huyết áp. Giá trị Natri bình thường dao động từ 135-145 mmol/L. Khi Natri máu tăng cao, thường liên quan đến tình trạng mất nước do uống không đủ nước, tiêu chảy kéo dài hoặc sử dụng thuốc lợi tiểu, ngoài ra còn gặp trong rối loạn tuyến thượng thận, bệnh thận hoặc đái tháo nhạt.

Ngược lại, Natri máu giảm có thể phản ánh các bệnh lý nghiêm trọng như suy tim, xơ gan, bệnh thận, rối loạn thần kinh trung ương, ung thư, bệnh Addison hoặc suy dinh dưỡng, đòi hỏi theo dõi và xử trí y khoa chặt chẽ.

2. Cách đọc xét nghiệm điện giải đồ K+

Kali là điện giải chính trong nội bào, giữ vai trò quyết định trong dẫn truyền xung thần kinh và hoạt động điện học của tim. Chỉ số Kali bình thường nằm trong khoảng 3.6-5.5 mmol/L. Tăng Kali máu được xác định khi vượt ngưỡng 5.1 mmol/L và đặc biệt nguy hiểm nếu trên 6 mmol/L, có thể gây loạn nhịp tim, khó thở hoặc tức ngực dù người bệnh không có triệu chứng rõ ràng. 

Giảm Kali máu xảy ra khi nồng độ dưới 3.6 mmol/L, làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, hình thành sỏi thận và giảm mật độ khoáng của xương, ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe tim mạch và cơ xương.

 

3. Cách đọc xét nghiệm điện giải đồ Cl-

Clo là điện giải quan trọng giúp duy trì cân bằng toan kiềm và áp suất thẩm thấu của dịch cơ thể. Nồng độ Clo bình thường dao động từ 97-105 mmol/L. Khi Clo máu tăng cao, có thể liên quan đến bệnh thận, nhiễm toan chuyển hóa, nhiễm kiềm hô hấp hoặc tiêu chảy kéo dài. 

Ngược lại, Clo máu giảm thường cảnh báo các vấn đề như suy tim, bệnh phổi, bệnh Addison hoặc nhiễm kiềm chuyển hóa, với các biểu hiện như co giật cơ, ngứa ran đầu chi và rối loạn thần kinh, cần được đánh giá song song với các điện giải khác để xác định nguyên nhân chính xác.

Những lưu ý quan trọng trước và sau khi xét nghiệm điện giải đồ

Để kết quả xét nghiệm phản ánh đúng tình trạng điện giải trong cơ thể, người bệnh cần chuẩn bị và tuân thủ một số nguyên tắc quan trọng trước và sau khi lấy mẫu máu, bao gồm:

• Uống đủ nước trước khi xét nghiệm: Cơ thể đủ nước giúp mạch máu giãn tốt, máu lưu thông thuận lợi, từ đó giảm nguy cơ khó lấy máu và hạn chế ảnh hưởng đến nồng độ Natri, Kali và Clo.
• Tránh sử dụng nicotine: Không hút thuốc lá hoặc thuốc lá điện tử trước khi lấy máu vì nicotine gây co mạch, làm quá trình chọc kim khó khăn và có thể ảnh hưởng gián tiếp đến kết quả.
• Chủ động trao đổi với nhân viên y tế: Nếu lo lắng khi thấy kim tiêm hoặc sợ máu, cần thông báo sớm để được hỗ trợ tâm lý và áp dụng biện pháp phù hợp.
• Xét nghiệm điện giải đồ có cần nhịn ăn không? Trong đa số trường hợp, xét nghiệm điện giải đồ không yêu cầu nhịn ăn tuyệt đối. Tuy nhiên, nếu thực hiện đồng thời với các xét nghiệm sinh hóa khác, người bệnh nên tuân theo chỉ định cụ thể của bác sĩ.
• Sau xét nghiệm: Cần ấn nhẹ vị trí lấy máu, tránh vận động mạnh cánh tay trong thời gian ngắn để hạn chế tụ máu dưới da.

Giải pháp máy xét nghiệm điện giải IMS-972 Popular cho cơ sở y tế

 

Trong bối cảnh nhu cầu thực hiện xét nghiệm điện giải đồ Na, K, Cl ngày càng tăng, việc lựa chọn thiết bị phân tích ổn định và chính xác đóng vai trò then chốt đối với chất lượng chẩn đoán. Máy xét nghiệm điện giải IMS-972 Popular là giải pháp hiện đại, đáp ứng hiệu quả yêu cầu xét nghiệm điện giải đồ máu tại các phòng khám và bệnh viện.

Thiết bị sử dụng công nghệ điện cực chọn lọc ion ISE, cho phép đo nhanh các chỉ số K⁺, Na⁺, Cl⁻, iCa, nCa, TCa và pH tùy cấu hình. Máy tương thích với nhiều loại mẫu như huyết thanh, huyết tương, máu toàn phần và nước tiểu pha loãng, giúp tối ưu quy trình xét nghiệm lâm sàng. Thời gian cho kết quả dưới 30 giây, khả năng lưu trữ tới 10.000 kết quả cùng thiết kế nhỏ gọn giúp tiết kiệm không gian vận hành.

Máy xét nghiệm điện giải đồ IMS-972 Popular được trang bị phần mềm tự động theo dõi điện thế, hiệu chuẩn hai điểm và cơ chế làm sạch điện cực tự động, đảm bảo độ chính xác và độ bền lâu dài. Máy cho phép tắt linh hoạt, tiết kiệm hóa chất và bảo vệ dữ liệu khi mất điện. 

Đất Việt Medical là đơn vị phân phối uy tín các thiết bị xét nghiệm như máy huyết học, máy sinh hóa, máy miễn dịch, máy điện giải và nhiều hệ thống chẩn đoán khác, mang đến giải pháp toàn diện cho cơ sở y tế. Hãy liên hệ ngay để được tư vấn:

• Hotline hỗ trợ: 0901.333.689
• Địa chỉ: Sảnh B - Tòa A2, số 151A Nguyễn Đức Cảnh, phường Tương Mai, Thành phố Hà Nội

Trên đây là thông tin chi tiết về chủ đề “xét nghiệm điện giải đồ là gì?” cùng cách đọc các chỉ số điện giải thông dụng trong y khoa. Việc hiểu đúng bản chất xét nghiệm, cách chuẩn bị và đọc kết quả giúp người bệnh chủ động hơn trong chăm sóc sức khỏe. Đất Việt Medical cam kết cung cấp giải pháp xét nghiệm điện giải hiện đại, thiết bị chính hãng và dịch vụ tư vấn chuyên sâu, đồng hành cùng cơ sở y tế nâng cao chất lượng chẩn đoán và điều trị.