Chỉ số HDL-C trong máu thấp phản ánh nguy cơ tiềm ẩn đối với sức khỏe tim mạch nhưng lại thường bị bỏ qua trong quá trình theo dõi mỡ máu. Khi HDL-C giảm, khả năng bảo vệ thành mạch và loại bỏ cholesterol dư thừa cũng suy yếu theo, tạo điều kiện cho xơ vữa tiến triển âm thầm. Bài viết dưới đây của Đất Việt Medical sẽ giúp Quý khách hiểu rõ nguyên nhân, triệu chứng khi chỉ số HDL-C thấp để có hướng theo dõi phù hợp.

Đọc thêm:

• Ý nghĩa chỉ số LDH trong máu cao và cách xét nghiệm chuẩn y khoa 
• Giải thích quy trình xét nghiệm máu bằng máy huyết học
• Chỉ số HP trong máu là gì? Có chính xác không?

Chỉ số HDL-C trong máu là gì?

Chỉ số HDL-C trong máu là nồng độ cholesterol gắn với lipoprotein mật độ cao, đóng vai trò vận chuyển cholesterol dư thừa từ mô ngoại vi và thành mạch về gan để chuyển hóa và đào thải. HDL cholesterol có cấu trúc giàu protein và ít lipid, giúp cholesterol không tan trong nước có thể lưu thông an toàn trong hệ tuần hoàn. Khoảng một phần tư lượng cholesterol toàn phần trong máu được vận chuyển bởi HDL-C, góp phần quan trọng trong việc làm sạch lòng mạch và hạn chế hình thành mảng xơ vữa. 

Ngoài chức năng vận chuyển, HDL còn có tác dụng chống viêm, chống oxy hóa lipid và bảo vệ nội mô mạch máu. Vì vậy, HDL-C thường được xem là cholesterol có lợi và được khuyến nghị duy trì trong khoảng giá trị tham chiếu.

Chỉ số HDL-C trong máu thấp là bao nhiêu?

Chỉ số HDL-C trong máu thấp được xác định khi nồng độ HDL-C giảm dưới ngưỡng giá trị tham chiếu, tùy theo giới tính. Cụ thể:

• Nam giới: HDL-C được xem là thấp khi nhỏ hơn 40 mg/dL (1.0 mmol/L). 
• Nữ giới: HDL-C dưới 50 mg/dL (1.3 mmol/L) được xem là thấp. 

Khi HDL-C trong máu thấp, nguy cơ xơ vữa động mạch và bệnh tim mạch có xu hướng tăng, đặc biệt nếu đi kèm LDL-C cao hoặc triglycerid tăng.

Nguyên nhân khiến chỉ số HDL-C trong máu thấp

Chỉ số HDL-C trong xét nghiệm máu thấp thường xuất phát từ nhiều yếu tố khác nhau, bao gồm di truyền, lối sống và bệnh lý nền, trong đó mỗi nguyên nhân tác động theo cơ chế khác nhau. Cụ thể:

• Đột biến gen và rối loạn di truyền: Một số bệnh lý hiếm gặp như bệnh Tangier, giảm alphalipoprotein máu do đột biến gen APOA1, ABCA1 hoặc LCAT khiến HDL-C giảm sâu ngay từ nhỏ, làm tăng nguy cơ tim mạch sớm.
• Yếu tố di truyền gia đình: Trẻ sinh ra trong gia đình có tiền sử rối loạn lipid máu, thiếu APOA1 hoặc tăng lipid máu yếu tố gia đình thường có HDL-C thấp kéo dài.
• Béo phì và thừa cân: Tăng mô mỡ làm triglycerid trong máu tăng, thúc đẩy quá trình phân hủy HDL-C nhanh hơn và làm giảm số lượng hạt HDL.
• Chế độ ăn nhiều carbohydrate và chất béo xấu: Ăn nhiều đường tinh luyện, thực phẩm chiên rán, thịt đỏ và sữa béo làm gan tăng tổng hợp triglycerid, kéo theo giảm HDL-C.
• Hút thuốc lá: Nicotin và các hóa chất trong khói thuốc làm giảm protein vận chuyển lipid, đồng thời suy giảm chức năng gan, dẫn đến giảm HDL-C.
• Ít vận động thể lực: Lối sống ít vận động, không luyện tập thể dục thể thao làm tăng LDL-C và giảm HDL-C do năng lượng dư thừa tích tụ dưới dạng mỡ.
• Bệnh gan, bệnh thận: Rối loạn chức năng gan và thận ảnh hưởng trực tiếp đến chuyển hóa lipid, gây giảm HDL-C.
• Đái tháo đường kiểm soát kém: Tăng đường huyết thúc đẩy glycation ApoA-I, làm suy giảm cấu trúc và chức năng HDL-C.
• Tác dụng của một số thuốc: Thuốc chẹn beta, lợi tiểu thiazide, steroid đồng hóa hoặc thuốc ảnh hưởng hormone có thể làm giảm HDL-C khi sử dụng kéo dài.

Chỉ số HDL-C thấp gây ra những nguy cơ gì cho sức khỏe?

Chỉ số HDL-C trong xét nghiệm máu thấp là dấu hiệu cảnh báo sớm nhiều biến chứng tim mạch, bao gồm:

• Nhồi máu cơ tim: HDL-C giảm làm suy yếu khả năng vận chuyển cholesterol dư thừa khỏi thành mạch, tạo điều kiện cho LDL-C lắng đọng và hình thành mảng xơ vữa. Khi mảng xơ vữa nứt hoặc vỡ, dòng máu đến tim bị tắc nghẽn đột ngột, gây nhồi máu cơ tim cấp.
• Đau thắt ngực: Chỉ số HDL-C trong máu thấp kéo dài khiến lòng động mạch vành bị thu hẹp do mảng bám, làm giảm lưu lượng máu giàu oxy đến cơ tim, từ đó xuất hiện các cơn đau thắt ngực khi gắng sức hoặc stress.
• Bệnh mạch vành: Sự mất cân đối giữa HDL-C và LDL-C thúc đẩy xơ vữa động mạch vành, gây giảm lưu lượng máu cung cấp cho tim và làm tăng nguy cơ biến cố tim mạch.
• Suy tim: Bệnh mạch vành tiến triển do rối loạn lipid máu có thể khiến tim phải hoạt động quá tải trong thời gian dài, dẫn đến suy giảm chức năng bơm máu và suy tim.
• Đau tim và đột quỵ: HDL-C thấp làm giảm khả năng bảo vệ thành mạch, gia tăng nguy cơ tắc mạch máu não hoặc mạch vành, gây đau tim và đột quỵ, đặc biệt ở người có nhiều yếu tố nguy cơ đi kèm.

Triệu chứng nhận biết chỉ số HDL-C trong máu thấp

Chỉ số HDL-C thấp là một dạng rối loạn lipid máu diễn tiến âm thầm và hầu như không gây ra triệu chứng lâm sàng đặc hiệu trong giai đoạn đầu. Phần lớn người bệnh không cảm nhận được sự thay đổi bất thường của cơ thể cho đến khi tình trạng này kéo dài và dẫn đến biến chứng tim mạch. Chính vì vậy, HDL cholesterol thấp thường được phát hiện tình cờ khi người bệnh thực hiện khám sức khỏe định kỳ hoặc xét nghiệm máu trong quá trình theo dõi bệnh lý khác.

Xét nghiệm lipid máu (mỡ máu) là phương pháp quan trọng giúp đánh giá chính xác nồng độ HDL cholesterol, đồng thời cung cấp đầy đủ thông tin về LDL cholesterol, cholesterol toàn phần và triglyceride. Mẫu máu sau khi lấy sẽ được phân tích tại phòng xét nghiệm bằng hệ thống máy sinh hóa tự động, cho kết quả định lượng rõ ràng. Dựa trên kết quả này, bác sĩ sẽ giải thích cụ thể từng chỉ số, xác định mức độ nguy cơ và tư vấn hướng theo dõi phù hợp, giúp phòng ngừa sớm các biến chứng tim mạch nguy hiểm.

Cách cải thiện chỉ số HDL-C trong máu hiệu quả

Việc cải thiện chỉ số HDL-C thấp cần được thực hiện đồng bộ, bền vững và dựa trên các khuyến nghị y khoa nhằm giảm nguy cơ tim mạch lâu dài. Để nâng cao HDL cholesterol một cách an toàn, người bệnh nên chú trọng điều chỉnh lối sống, dinh dưỡng và tuân thủ theo dõi y tế định kỳ, cụ thể:

• Cải thiện chế độ ăn uống lành mạnh: Thực phẩm tiêu thụ hằng ngày có tác động trực tiếp đến chuyển hóa lipid. Để hỗ trợ cải thiện chỉ số HDL-C trong máu thấp mà không làm tăng LDL cholesterol, nên ưu tiên các nguồn chất béo không bão hòa và omega-3 như cá hồi, cá trích, cá ngừ, quả óc chó, quả hạch, bơ, đậu Hà Lan, rau bina. Đồng thời, tăng cường chất xơ hòa tan từ rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt, hạn chế chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa và kiểm soát lượng đường trong khẩu phần.
• Tập luyện thể dục thể thao đều đặn: Hoạt động thể lực giúp cải thiện chuyển hóa lipid, tăng HDL cholesterol và giảm LDL cholesterol. Khuyến nghị duy trì vận động ít nhất 30 phút mỗi ngày, tối thiểu 5 ngày mỗi tuần với các hình thức phù hợp như đi bộ nhanh, đạp xe hoặc bơi lội.
• Ngưng hút thuốc lá: Nicotine và các chất độc trong khói thuốc làm giảm HDL cholesterol và thúc đẩy xơ vữa động mạch. Việc bỏ thuốc lá giúp cải thiện đáng kể chỉ số HDL cholesterol trong máu thấp và bảo vệ thành mạch.
• Hạn chế rượu bia: Uống rượu thường xuyên làm tăng triglyceride và gây rối loạn mỡ máu. Tốt nhất nên hạn chế tối đa hoặc không sử dụng rượu bia để bảo vệ tim mạch.
• Kiểm soát cân nặng hợp lý: Giảm 5 đến 10 phần trăm trọng lượng cơ thể có thể giúp cải thiện HDL cholesterol và các chỉ số lipid khác.
• Tuân thủ điều trị bằng thuốc khi cần thiết: Trong trường hợp thay đổi lối sống chưa đủ hiệu quả, bác sĩ có thể chỉ định các thuốc hạ lipid phù hợp. Người bệnh cần tuân thủ chặt chẽ phác đồ điều trị để kiểm soát chỉ số HDL-C trong máu an toàn.

Theo dõi chỉ số HDL-C chính xác nhờ máy xét nghiệm sinh hóa Zybio

Theo dõi và đánh giá chính xác chỉ số HDL-C trong máu thấp đóng vai trò then chốt trong kiểm soát rối loạn lipid máu và phòng ngừa biến chứng tim mạch. Các hệ thống máy xét nghiệm sinh hóa tự động của Zybio như EXC200 và EXC400 được thiết kế nhằm đáp ứng yêu cầu phân tích cholesterol với độ chính xác cao, ổn định và phù hợp cho nhiều quy mô cơ sở y tế.

Máy xét nghiệm sinh hóa tự động Zybio ứng dụng công nghệ đo quang học tiên tiến, cho phép định lượng chính xác HDL cholesterol, LDL cholesterol, cholesterol toàn phần và triglyceride trong thời gian ngắn. Điều này giúp bác sĩ đánh giá toàn diện tình trạng rối loạn lipid máu, theo dõi diễn tiến điều trị và điều chỉnh phác đồ kịp thời đối với các trường hợp chỉ số HDL-C trong xét nghiệm máu thấp. Hệ thống vận hành tự động, giảm thiểu sai số thao tác và đảm bảo tính lặp lại của kết quả xét nghiệm.

Đất Việt Medical hiện là đơn vị phân phối các dòng máy xét nghiệm sinh hóa Zybio chính hãng với mức giá cạnh tranh, hỗ trợ lắp đặt, đào tạo vận hành và dịch vụ sau bán hàng tận tâm. Quý khách hàng hãy liên hệ ngay để được tư vấn lựa chọn thiết bị phù hợp:

• Hotline hỗ trợ: 0901.333.689
• Địa chỉ: Sảnh B - Tòa A2, số 151A Nguyễn Đức Cảnh, phường Tương Mai, Thành phố Hà Nội

Chỉ số HDL-C trong máu thấp là yếu tố nguy cơ quan trọng của nhiều bệnh lý tim mạch nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được phát hiện sớm và theo dõi đúng cách. Kết hợp điều chỉnh lối sống khoa học với xét nghiệm định kỳ giúp đánh giá chính xác hiệu quả điều trị. Đất Việt Medical tự hào phân phối máy xét nghiệm sinh hóa chính hãng Zybio, hỗ trợ các cơ sở y tế theo dõi chỉ số sinh hóa trong máu chính xác, ổn định và an toàn, góp phần nâng cao chất lượng chẩn đoán và chăm sóc sức khỏe tim mạch của người bệnh.